"Birey devlet için değil, devlet birey için
vardır."
Hayatı:
Friedrich August Von Hayek, 1889 yılında Viyana'da doğmuştur. Doğal
bilimcilerin ağırlıkta olduğu bir aile ortamında yetişmesine rağmen topçu
subayı olarak görev yaptığı Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra sosyal bilimlere
yönelmiştir. Viyana Üniversitesi'nden 1921'de hukuk 1923 yılında ise siyaset
bilimi üzerine 2 sene ara ile 2 doktora almış olan Hayek, 1924'te Amerika
dönüşünde sosyalizm fikirlerini benimsemek üzereyken Ludwig von Mises'in Sosyalizm
kitabından etkilenmiş ve düşüncesini değiştirmiştir. Hayatının bundan
sonraki kısmında liberal felsefeyi ekonomi, siyaset felsefesi gibi birçok
alanda başarılı bir şekilde savunmuştur.
Hayek serbest piyasa düzeninin felsefi savunucularındandır.
Avusturya Okulu'nun 20. yüzyıldaki en önemli temsilcilerinden biridir.
1974'de Nobel Ekonomi ödülünü almıştır. Merkezi ekonomik planlamanın insanların
özgürlüklerini ve ihtiyaçlarını kısıtlayacağı tezini vurgulamış, çoğulculuğu ve
ekonomik sübjektivizmi savunmuştur.
Hayek'e göre iktisadi karar verme hakki, bireylerden, onların değerlerinden ve
amaçlarından bağımsız değildir (ekonomik öznellik, Avusturya ekolü), karar
verme hakları enformasyona sahip olan bireylerde olmalıdır. Rekabetçi bir
piyasada fiyatlar, insanların farklı mal ve servislere biçtikleri görece
değerleri belirlemekte, bireyler de bunlara bakıp istek ve ihtiyaçlarını en iyi
şekilde nasıl karşılayacaklarına ve hatta o istek ve ihtiyaçların neler
olduklarına karar vermektedirler.
Hayek iktisat dışında bilişim (enformasyon) teorisi, hukuk, politika teorisi,
bilim felsefesi ve bilişsel psikoloji (cognitive psychology) gibi alanlarda da
yeni fikirler üretmiştir.
Eserleri:
The Road to Serfdom ? Kölelik yolu (1944) Bu Eser, Hayek'in
özgürlük savunusuna adadığı uzun entellektüel hayatının en çarpıcı
ürünlerindendir. Kölelik Yolu, son derece önemli bazı siyasal soruların
cevaplarını aramaktadır. Özgürlük nedir? Sosyalizm, faşizm ve diğer totaliter
sistemler neden özgürlükle uzlaşmaz bir çelişki içindedirler? Birbirine karşıt
görünen özgürlük aleyhtarı anlayışlar yoksa aynı kökten mi türemişlerdir?
Sözgelimi "Nazizmin Sosyalist kökleri" nelerdir? Özgürlük, geçici bir güvenlik
uğruna feda edilebilir mi? Kollektivist ekonomi altında demokrasinin ve azınlık
haklarının yaşama şansı var mıdır?
The Use of Knowledge in Society- Bilginin Toplumda Kullanımı (1945)
The Sensory Order-Duyumsal Düzen (1952)
The Constitution of Liberty- Özgürlüğün Anayasası(1960)
Law, Legislation and Liberty- Kanun, Mevzuat ve Özgürlük (1979)
Düşünür Hakkında Enteresan Bilgiler:
Hayek, çocukluk aşkı kuzeni Helene Bitterlich'in kocasından ayrılmasından sonra
ofisinde sekreterlik yaparken evlenmiş olduğu karısını boşayıp kuzeni ile
evlenmiştir.
Hayek 1974 yılında zıt fikirleri savunmalarına rağmen Guannard Myrdall ile
paylaşmak zorunda kaldığı Nobel ödülünü almıştır.
Ölmeden 2 sene önce hafıza kaybına uğramıştır.
Linkler:
www.hayekcenter.org
www.mises.org/hayekbio.asp
www.hayek.de
